Over de NBV21

Dicht bij de bron

De NBV21 is de nieuwe, verbeterde versie van de NBV.

De NBV21, de bijbel voor de 21e eeuw. Beter, scherper en krachtiger dan de eerste versie uit 2004, mede dankzij reacties van duizenden bijbellezers. De NBV21 brengt je dicht bij de bron. Vertrouwd en tegelijk als nieuw.

NBV21 Cover

Wat is er nieuw in de NBV21?

Wat is de NBV21?

Bij het verschijnen van de NBV in 2004 riep het Nederlands Bijbelgenootschap iedereen op om feedback op de vertaling te geven. Alle reacties zouden worden meegenomen om de vertaling bij te werken. De respons was overweldigend.  

We kregen veel waardevolle informatie: dingen als vertaalfoutjes of onduidelijke zinnen, maar ook over hoe de lezers deze bijbelvertaling ervaren in hun dagelijkse leven. In de vele brieven, e-mails, dossiers, artikelen en boeken werden bovendien enkele duizenden suggesties gedaan om de vertaling te verbeteren. 

NBV21 introductie film

Het is een unieke situatie dat zoveel bijbellezers hebben meegedacht over de vertaling. Het laat zien hoe de Bijbel leeft en hoe intensief die gelezen wordt. En voor het NBG bood dit een unieke kans. Mede dankzij de inbreng van bijbellezers kon de vertaling sterk verbeterd worden. De NBV is een vertaling voor iedereen, de NBV21 is ook ván iedereen.

Met de NBV21 zetten we een grote stap vooruit. De vertaling is bijgewerkt, up-to-date gemaakt en verbeterd. En dat is nog niet alles. Doordat we hebben geleerd van alle feedback van lezers hebben we de vertaling ook over de hele linie kunnen bijsturen. Mooie taal, goed leesbaar en begrijpelijk, en tegelijk een vertaling die je dicht bij de bron brengt.  

NBV21 – Hoe?

Van 2016 tot 2020 heeft het Nederlands Bijbelgenootschap gewerkt aan de revisie van de Nieuwe Bijbelvertaling. Het vertaalteam heeft de tekst van de NBV vers voor vers tegen het licht gehouden en aan de brontekst getoetst. Zo hebben we op een heel zorgvuldige manier de vertaling over de hele linie verbeterd en aangescherpt.

We hebben ruim twintigduizend kwesties bekeken. Daar zaten ook alle suggesties van lezers tussen. In zo’n twaalfduizend gevallen hebben we iets aan de vertaling veranderd (eerbiedshoofdletters niet meegeteld). We hebben stap voor stap gewerkt aan een vertaling die al het goede van de NBV combineert met alles wat nog beter kon. Het resultaat: een vertaling die vertrouwd voelt én als nieuw. Lees meer over ons werk bij: een kijkje achter de schermen.

Bijbellezing

Van NBV naar NBV21

De NBV biedt een getrouwe weergave van de brontekst in natuurlijk Nederlands. Kenmerkend voor de NBV is de bijzondere aandacht voor het eigen karakter van ieder bijbelboek. Genre, stijl, en tekstkenmerken klinken in de vertaling goed door. Bovendien is steeds heel goed gelet op de voorleesbaarheid van de tekst.

De NBV is een interconfessionele vertaling waarin is meegewerkt door experts uit veel verschillende kerkelijke stromingen. Het Nederlands Bijbelgenootschap werkte hierin samen met het Vlaams Bijbelgenootschap, de Katholieke Bijbelstichting en de Vlaamse Bijbelstichting. De NBV is bedoeld als standaardvertaling voor het hele Nederlandse taalgebied.

De NBV21 is de opvolger van de NBV. Het is hetzelfde bouwwerk, maar vernieuwd en verstevigd. De afgelopen jaren hebben we de vertaling vers voor vers getoetst aan de brontekst. Onze conclusie: de NBV is een solide bouwwerk, dat de toets der kritiek dikwijls met glans doorstaat (zie blog: NBV handhaven!). Maar toch viel er veel te verbeteren. De kwaliteit en sterke kanten van deze vertaling komen in de NBV21 scherper naar voren, en alles wat nog te verbeteren viel is aangepast.

Meer achtergrond lezen? Lees de longread ‘Op weg naar NBV21.

Een voorproefje van de NBV21 zien? Bekijk de online voorpublicatie:

Wat is er nieuw in de NBV21?

Eerbiedshoofdletters

In de NBV worden geen hoofdletters gebruikt in woorden die naar God verwijzen, zoals ‘hij’, ‘u’ en ‘hem’. Veel lezers betreuren dat. Over geen enkele andere kwestie zijn zoveel brieven geschreven als hierover. Deze kritiek kwam van lezers uit verschillende stromingen. En het blijkt ook na ruim vijftien jaar NBV geen kwestie van wennen te zijn. Voor veel lezers zit dit heel diep. Ze ervaren het als een gebrek aan eerbied.

Het NBG heeft daarom besloten om de eerbiedshoofdletters in te voeren in de NBV21. De persoonlijke voornaamwoorden die verwijzen naar God, Jezus en de heilige Geest worden nu met een hoofdletter geschreven. Voor toelichting op het besluit: Eerbiedshoofdletters in de gereviseerde NBV. 

Up-to-date

Dankzij wetenschappelijke studie neemt ons inzicht in de bijbelse talen en teksten telkens toe. Voor de NBV21 hebben we gebruik kunnen maken van nieuwe studies, bijbelcommentaren, woordenboeken en handboeken. Dat leidt tot allerlei verbeteringen in de vertaling.

Meer consistentie 

Toen de NBV-vertalers hun werk deden, was de vertaling nog in aanbouw. Wij konden bij onze controle werken vanuit het geheel. We merkten dat we op veel punten de interne consistentie van de vertaling konden verbeteren. Niet alleen wordt de vertaling daar nauwkeuriger van, het geheel vormt daardoor ook een hechter bouwwerk. Het zal voor lezers van de NBV21 makkelijker worden om teksten die met elkaar te maken hebben te verbinden.  

Matthijs de Jong NBV

Slimme concordantie

Concordantie betekent dat woorden uit de brontekst op een vaste en daardoor herkenbare manier worden weergegeven in de vertaling. De NBV kiest voor slimme concordantie: woordherhaling moet betekenisvol zijn in de tekst en goed werken in het Nederlands. Voor de NBV was dit al een belangrijk principe, maar het was nog niet consequent genoeg uitgevoerd. In de NBV21 hebben we hier veel aan kunnen verbeteren. Dankzij slimme concordantie zijn motiefwoorden makkelijker te herkennen in de tekst. Dat biedt de lezer beter zicht op de thematiek en de rode draad door de tekst.

Minder is meer

Zonder interpretatie kun je niet vertalen. Maar de vraag is wel hoeveel je invult in de vertaling. Het beste is om zo te vertalen dat de lezer bij de juiste interpretatie uitkomt, maar zonder dat de vertaling die interpretatie afdwingt. Dat was ook het uitgangspunt van de NBV, maar soms is de vertaling toch te veel ingevuld. Dat was altijd bedoeld om de lezer te helpen, maar het wordt soms als storend ervaren. Bij onze controle hebben we hier op gelet. Vaak blijkt dat een iets opener formulering de kwaliteit van de tekst juist ten goede komt.

Brede basis

De NBV heeft als principe: vertaalkeuzes volgen de wetenschappelijke stand van zaken en niet de persoonlijke voorkeuren van een vertalers. Dat is grotendeels gelukt. Toch bleek er ook hier nog het een en ander te verbeteren. Bij onze toetsing hebben we steeds gekeken of de vertaalkeuzes steunen op breed wetenschappelijk draagvlak. En op dezelfde manier hebben we alle binnengekomen suggesties getoetst.

De NBV bevat een schat aan originaliteit als het gaat om de manier waarop de brontekst tot klinken wordt gebracht in het Nederlands. Dát hebben we gekoesterd in de revisie. Maar alles moet staan op een solide basis van betrouwbare interpretatie. Die basis hebben we in de NBV21 flink versterkt.

Nederlands

Het Nederlands van de NBV is van hoge kwaliteit. Het is een van de sterke kanten van deze vertaling. De taal van de psalmen is poëtisch, de taal van de brieven retorisch, de verhalen zijn pakkend. De inzet van goed en natuurlijk Nederlands draagt bij aan het leesplezier dat talloze NBV-lezers sinds 2004 ervaren. En nog belangrijker: veel lezers ervaren dat het taal is die spreekt tot hun hart.

Bij ons werk aan de NBV21 hebben we die hoge kwaliteit van het Nederlands gekoesterd en waar mogelijk versterkt. Af en toe bleken er kleine schoonheidsfoutjes in de tekst te staan; die hebben we verbeterd. En in een enkel boek viel er meer te winnen. Zo komt deze sterke kant van de NBV nog beter tot zijn recht.

Enthousiast?
Deel het nieuws over de NBV21!

Bestel ons vakblad bijbelvertalen ‘Met Andere Woorden’

Dit bijbelmagazine staat volledig in het teken van de NBV21.